Hareid mållag hadde annonsert med at Dagfinn Olav Bye skulle halde foredrag om synet på dei eldre i norrøn tid og no. Diverre måtte Bye melde avbod. Men lukkelegvis sa Gunder Runde ja til å ta del med eit kåseri, og mykje av kulturinnslaget på årsmøtet var dermed sikra. Runde tok utgangspunkt i påstanden om at alt var betre før. - Når folk vart gifte i gamle dagar, fortalde Runde, - så vart dei verande gifte heile livet. Men til gjengjeld var levealderen kortare... Før i tida var ein avhengig av at det var både ein mann og ei kone på ein gard. - Då måtte ein kan hende legge romantikken til sides, sa Runde og fortalde om den 55 år gamle enka som gifte seg med ein som var 28 år yngre. - Truleg tenkte han at han skulle få seg ei ung kone når førstekona døydde, men ho levde til ho var 88! Då var han sjølv vorten 60 og måtte ta til takke med ei 50 år gamal enke frå Liavågen, sa Runde lakonisk.

Betre før?

Var det så mykje betre før? Det var i alle fall annleis, konkluderte kåsøren. Den generasjonen som sit her i kveld er truleg den generasjonen som har opplevd dei største samfunnsmessige endringane i løpet av livet sitt. Kven skulle vel ha trudd for 60-70 år sidan at born skulle gå rundt med telefonar i lommene i framtida? Noreg var vel nærare eit u-land den gongen. Ein kunne gå arbeidsledig i årevis. Og alltid bar ein på den store redsla for å verte sjuk. Mykje har blitt betre, men er utviklinga berre av det gode? Har vi blitt eit samfunn av klagande, sytete og misnøgde menneske, undra Runde. Han kom inn på fleire felt som har vore gjennom omfattande endringar; som til dømes helsevesen og skuleverk. Vi lærte det vi trong/trengde på skulen. Og pugging var det einaste saliggjerande, sa Runde som hevda at han kunne både fjordane i Finnmark og småbyar på Sørlandet takka vere lure bokstavregler. Til slutt gav han seg til å synge namna på dei større byane i Spania til tonane av "Pål sine høner".

Potteklipp

Før i tida såg ein det som viktig å kunne hjelpe kvarandre, anten det no var med flatbrødbaking eller anna. Det var ikkje ofte ein hadde trong om å fare til frisør, dei klipte gjerne kvarandre, sa Runde og fortalde om ein far ute på Sandsøya som ikkje var særleg flink til å klippe. Dette var likevel ikkje til hinder. Ei skål vart lagt på hovudet til den langhåra og faren klipte av det som stakk utforbi. Sonen i huset kom på skulen dagen etter ein slik seanse og fekk spørsmål frå ein medelev om han hadde klipt seg. Svaret vart kort: "Dæ' e' hanj pappa åsso hælde du kjæfte' dinnj!" Også når det gjeld å hjelpe kvarandre med kaker til bryllaup, konfirmasjonar og andre merkedagar har vi lange tradisjonar her på Sunnmøre, meinte Runde, og fortalde om ein konfirmasjon der det hadde blitt levert så mange kaker at den siste måtte få plass på golvet i spiskammerset. Ulukka var at ein hund hadde kome seg inn og ete opp kaka som stod på golvet. Denne kaka var attpåtil laga av ei kone som gjekk for å vere mellom dei beste kakebakarane i bygda. I etterpålaget ville kona vite om den hadde falle i smak. No var gode råd dyre, men mannen i huset var snartenkt: "De' va' den fyste so gjekk!". Og sant var no det.

Språk i endring

Gunder Runde hadde og ein liten sekvens der han kom inn på språk. Språket vårt er i endring. Gamle ord døyr ut og nye kjem til. Det er dei lokale dialektorda som forsvinn, noko som fører til at språket vårt vert meir einsarta. Særpreget vert borte, meinte Runde som likevel trur at vi i framtida vil høyre skilnad på ein sogning og ein trønder. Men det vil ikkje vere orda som skil, det er det songen i dialekten som vil gjere. Runde kom og inn på fenomenet halvemål, ei dialektonisk særpreg for delar av Sunnmøre der bokstaven "h" vert kutta ut eller stundomlagt til i byrjinga av eit ord. Dette kunne føre til pussige situasjonar. Ein mann kava og leita i telefonkatalogen etter Hildrestranda, men var ikkje kar om å finne fram. Då sa kona hans: "Du må'kje leite ette' 'ildrestranda på "i", du må leite på "'å"! Av dei andre kulturytarane på årsmøtet var skribenten Leiv Arne Grimstad som las eit lite knippe av sine eigne dikt. Hareid mållag er truleg det einaste mållaget i Noreg som kan stille med eige kor. "Målgruppa" song tre songar, m.a. Jakob Sande sitt dikt "Til ei lita jente" som Johan H. Grimstad har sett tone til. Johan H. vart, saman med to andre markante medlemmer i Hareid mållag som òg har gått bort sidan førre årsmøte, nemleg Ivar Grimstad og Johanne Reite Grimstad, minna med eitt minutts stille i samband med årsmøtet. Etter årsmøtet ser det nye styret i Hareid mållag slik ut: Marit Kvammen, Leiv Arne Grimstad, Dag Audun Eliassen, Jon Kåre Mork og Jon Gjerde. Varamedlemer: Bjørg Vartal Hareide og Lidvar Rise. Dette er for så vidt dei same folka som sat i det førre styret, då dei som var på val tok attval.