Eg elskar Bernhard. Han er hjelpsam og effektiv. Han oppfyller behova mine på kommando. Når eg ikkje treng han, held han seg unna. Eg har kontroll over han. - At han er ein robot er heilt greitt. Det er jo ikkje ein venn eg treng, sjølv om eg rosar han når han er ferdig. «Flink Bernhard, gå til plassen din», seier eg, og bruker visst same stemme som til bikkja, for ho står der og lograr, og trur det er ho som har støvsuga heile huset.

Det er det i alle fall ikkje. Tvert imot er det på grunn av henne, ein kronisk røytande golden retriever, eg endeleg skjønte at mannen min måtte få robotstøvsugar i julegåve. Det er eit smart trekk å gi vekk ei gåve som ein ønskjer seg sjølv. For å gjere det klart at det faktisk er hans gåve, blir den nye familiemedlemmen kalla «Bernhard», eit namn som mannen min ønskte seg som mellomnamn då han var liten. På knappe fire veker har underet skjedd: Huset er fritt for hundehår.

Teknologi er eit relativt moderne omgrep, og kan bli definert på ulike måtar. Men Store norsk leksikon fortel at historisk sett oppstod teknologien i det mennesket fann tekniske løysingar på praktiske problem i kvardagslivet. Når vi i dag brukar ordet, tenkjer vi som regel på «moderne teknologi», og der har utviklinga gått så fort, at det eg hugsar som nyvinningar, i dag verkar svært utdatert. Eg hugsar for eksempel at onkelen min, som jobba med ny teknologi i Televerket, skildra levande at det skulle gå an å lese avisa på tv. Problemet er at når eg mimrar om oppveksten min, og for eksempel fortel barna mine om kor utruleg tanken på tekst-tv var, får eg kjensla av å vere fødd i førre årtusen. Og det er eg jo.

Det var også farmora mi. Den største nyvinninga i hennar liv, var vaskemaskina. Likevel trur eg avstanden mellom farmor sitt liv og verda eg blei fødd inn i, er mindre, enn avstanden mellom min barndom og livet barna mine lever. Eg har nemleg mange historier på lager om kor annleis livet var i mine glansdagar, og då er kommunikasjon det mest sentrale stikkordet.

Sei at det var laurdagskveld. Ein tenåring på åttitalet sat ikkje heime med familien sin då, for det var nesten ei skam. Men kvar skjedde det noko? Her var det fleire løysingar. For det første, kunne det ha vore gjort eksakte avtalar. Ein eller annan er heime åleine, vi kan kome dit klokka åtte. Det er ope hus. Eller det er meir avgrensa gjesteliste. Det blei i alle fall gitt konkrete beskjedar, og konkrete svar. I dag har eg inntrykk av at ungdommar ligg og ventar på vêret, utan at dei vil binde seg eller avtale så mykje. For plutseleg dukkar det opp noko meir spennande.

Det kunne også vere laurdagskveldar der det mangla ein klar avtale. Då var det å legge ut på vandring, utan Snapkart. Kvar fann eg folk? Mange i mitt årskull budde i Bugarden, og det var litt tungvint å bu nede på Osnes i slike tilfelle. For avtalar kunne ha blitt laga på veg heim eller ute i gata, utan at eg var oppdatert. Eg gjekk frå hus til hus og snakka med mødrene, som slett ikkje alltid visste kvar sønene og døtrene hadde tenkt seg. Kanskje trefte eg blink og fann folk. Viss ikkje, var haldeplassen ein sikker stad å leite. Der var det alltid kjentfolk, og om ikkje mine venner var der, så hadde garantert nokon sett eller høyrt rykte om planar. - Det slår meg som eit tungvint liv når eg tenkjer tilbake. Men eg veit ikkje om eg ville ha bytta med dei som no sit og ser på Snapkartet at vennene er samla, utan at dei har blitt inkluderte. På åttitalet kunne ein i alle fall skulde på at ting skjedde spontant, og at det var dyrt å ringe frå telefonen som hang i gangen, der alle kunne høyre det som blei sagt.

Viss eg verkeleg skal sjokkere barna mine med kor tungvint det var utan mobiltelefon (for det er sjølvsagt mobil og internett som er den store forskjellen frå min oppvekst til deira), fortel eg om då eg var på interrail, og onkel Knut ramla ned åtte meter på fjellet i Austefjorden, og heldt på å miste livet. Det gjekk to veker før eg visste det. Eg hadde meldeplikt ein gong i veka, men då eg ringte frå Korsika, rakk eg berre å seie at eg hadde det bra, og mor mi fekk ikkje fortalt om dramatikken heime. I ei anna historie stod han som skulle bli far til barna mine i tre timar og venta på meg ved eit hus i Oslo, medan eg stod tre timar i regnet utanfor Oslo S. Begge var like redde for kva som kunne ha skjedd den andre. Vi hadde ingen mobil til å nå kvarandre med, så vi kunne klare opp i misforståinga.

No begynner lyttarane å bli leie, og kallar meg «boomer» (dei bryr seg ikkje om at eg er fem år for ung). Men eg er så godt i gang med å fortelje frå mi eksotiske fortid. Eg hugsar nemleg eksakt når eg oppdaga internett (lett himling med auga frå publikum). Det var hausten 1994, og eg hadde akkurat starta på hovudfag på Blindern. På lesesalen stod det ein PC som vi brukte til søk i bokdatabasen. Den andre broren min studerte no samtidig, på Høgskolen i Stavanger, som den heitte den gongen. Han sa at det gjekk an å sende noko som heitte «e-mail» mellom høgskulane og universiteta. Ein kunne skrive ein tekst, og så sende den mellom utdanningsstadane, og den var framme på eit blunk. Kvar morgon var det like spennande, var det «e-mail» frå broren min i dag? I forskingsoppgåva si brukte han noko han kalla «www». Kanskje vi også hadde tilgang til dette på Blindern? Eg gjekk til datahjelpa og spurde, men nei, det hadde dei berre så vidt høyrt om.

Så veit vi korleis det gjekk. I januar 2022 sit eg på eit hotellrom i Oslo og fjernstyrer Bernhard til å støvsuge i Ulsteinvik, så det er reint til eg kjem heim. Gjennom kameraet kan eg følgje tenaren min på ferda gjennom romma. Ja eg ser til og med under senga. Så det er berre å gløyme å gøyme noko hemmeleg der, chattar eg til mannen min. Via høgtalaren til Bernhard snakkar eg til hunden: «Er du der Wilma? Nå kommer mamsen snart hjem». På mobilen ser eg gjennom Bernhard sitt kamera at hunden lograr og ser forvirra på den runde dingsen som har matmor si stemme.

Det er ei rar verd. Og vi har meir i vente.

Denne vekas kommentar er skriven av Liv Osnes Dalbakken - som bur på Strandabøen og er lektor ved Ulstein vidaregåande skule.