Mange vil fjerne omgrepa styrbord og babord

Omgrepa styrbord og babord på sjøen er forvirrande for mange, viser ei undersøking. Fleire ønsker å bruke høgre og venstre, men det kan skape meir forvirring.

Mange vil fjerne omgrepa styrbord og babord, men høgre og venstre blir ikkje heilt same sak. Arkivfoto: Terje Bendiksby / NTB scanpix / NPK  Foto: Terje Bendiksby

Nyhende

Undersøkinga, som forsikringsselskapet If står bak, viser at meir enn ein av ti nordmenn over 18 år som har vore til sjøs dei siste fem åra, har opplevd ulykker eller nestenulykker på grunn av usikkerheit om kva som er styrbord og babord på ein båt.

Halvparten av dei som har ei meining om omgrepa, meiner det ville ha vore både tryggare og enklare å ferdast til sjøs dersom vi i staden brukte høgre og venstre. Berre drygt kvar tredje av dei spurde svarte at dei i stor grad eller svært stor grad kjenner til vikepliktsreglane til sjøs.

Blant gruppa som ønsker å byte ut omgrepet styrbord med høgre og babord med venstre, er det ein klar overvekt av kvinner og yngre personar.

Men å byte omgrepa kan tvert imot føre til fleire farlege situasjonar.

– Ikkje overraska

Generalsekretær Endre Solvang i Kongelig Norsk Båtforbund (KNBF) seier til NTB at han ikkje er overraska over at så mange vil forenkle omgrepsbruken. Men han meiner at det ikkje er nokon god idé.

– Skal ein føre båt, bør ein kunne sjøvegsreglane og omgrepa som følgjer med. Det er det dessverre mange i aldersgruppa 39 år og oppover som ikkje kan, då dei ikkje har tatt båtførarbeviset, for det blir jo ikkje kravd for denne aldersgruppa, seier han.

Å bruke høgre og venstre i staden for er heller ikkje så enkelt, for desse omgrepa kan ikkje omsetjast direkte frå land til sjøs.

Forskjell på land og sjø

– Styrbord og babord er konstantar (det same heile tida). Høgre og venstre er relative omgrep og endrar tyding avhengig av kva for ei retning du er i. Er retninga akterover i båt, blir høgre babord og venstre styrbord. Er retninga i baugen, blir høgre og venstre riktig, altså høvesvis styrbord og babord, forklarer Solvang.

Han meiner at skal ein først føre båt, bør ein kjenne til dei korrekte sjønemningane for retning.

– Vi bør nok behalde dei. For seglarane i konkurransesamanheng er desse omgrepa endå viktigare å behalde. Eg trur heller at vi må få opp båtførarkompetansen enn å forenkle utover det som er forsvarleg omgrepsmessig sett. Skal du køyre bil, må du ha førarkort. Det inneber både at du kan teoriane, omgrepa og praksis. Det same bør vi nok kunne forvente òg i framtida av båtførarar, seier Solvang.

Mange skadar

Solvang får støtte for dette synet av produktsjef for båtforsikring i If, Atle C. Strøm.

– Uansett kva vi kallar dei to sidene, understrekar dette at tryggleiken til sjøs må bli større. Det blir gjort best med god kunnskap, og ikkje minst ved at alle om bord blir inkludert, seier Strøm.

I fjor vart det meldt inn 12.219 skadar på fritidsbåtar til norske forsikringsselskap. Det er ein auke frå 2017 på heile 24 prosent. Samla auka skadeutbetalingane med 15,2 prosent til 540 millionar kroner. Ein del av denne auken kan nok forklarast med ein fantastisk sommar og auka båtbruk.

Statistikken viser at det årleg i Noreg døyr 35 personar i fritidsbåtulykker. Regjeringa la så seint som tysdag fram ein handlingsplan for å redusere mengder slike ulykker til null.