Det er vanleg å bruke verbet ”kondolere” overfor dei pårørande når nokon døyr. I Yann de Caprona si etymologiske ordbok er ordet forklart med ”å uttrykke sin medfølelse i en annens sorg”. Direkte omsett vil å kondolere seie ”å føle medsorg eller medsmerte”. Ordet kjem frå latin, CONDOLER, som bygger på leddet CON (= med) og DOLERE (= føle smerte, føle sorg).

De Caprona skriv at DOLERE har eit usikkert opphav. Kanskje er det i slekt med eit anna latinsk ord, DOLARE, som vil seie ”å hogge til”, som igjen er i slekt med det norske ordet TELGJE. I så fall vil den opprinnelege tydinga av DOLERE vere ”å ta imot slag, bli slått”. Då uttrykker den som kondolerer at han eller ho føler på det slaget som dei sørgande må har fått.

I Jerusalem har vi eit kjent gatenamn: Via Dolorosa, den vegen ein reknar med at Jesus følgte gjennom gamlebyen mot korsfestinga på Golgata. Via Dolorosa er då forklart som ”Smertevegen”.

Vi finn att dette ordet også på spansk der Jomfru Maria blir omtala som ”Maria de los dolores”. ”Maria av smertene”.

Det at vi kondolerer blir også kalla kondolanse.

Mange gløymer den siste R-en i ordet og skriv berre KONDOLERE. Det må alltid vere KONDOLERER, som er å forstå som ”EG FØLER MEDSMERTE”.

Fleire gravferdsbyrå skriv på heimesidene sine at dei oppfattar bruken av KONDOLERE-ordet som kald og upersonleg. Dei foreslår meir empatiske og varmare måtar å uttrykke seg på, som t. d. ”eg tenker på deg” og ”eg føler med deg”. Både munnleg og skriftleg. Eller dei oppmodar om gi ein klem eller eit handtrykk (litt vanskeleg i desse coronatider).

På facebook synest det å ha blitt vanleg å skrive ordet KONDOLERER saman med eit hjerte. Eller berre det eine av dei to.

Men det er eit poeng at digitale kommunikasjonskanalar som t. d. facebook i seg sjølve inneber ein AVSTAND som gjer at mange brukarar kvir seg for å bruke for personlege og varmande ord når dei ikkje kjenner personleg den avdøde eller den næraste familiekrinsen. Då kan sannsynlegvis kondolansen – eller hjertet – fungere meir naturleg.

Gravferdsbyråa åtvarar forresten mot å bruke spørsmål som ”Går det bra?”.